Reklam Alanı

Kırgız Türkleri’ne Âit MANAS DESTANI


Kırgız ve Kazaklar, Çin hükümdarı Esen Hanın esaretinde iken Yakup Han ile Çıyırdı Hatunun bir çocuğu olur, adım Manas koyarlar. Manas daha beşikte iken konuşur, on yaşında usta bir binici ve silahşor, on dört yaşında da yenilmez bir bahadır olur. Manas'ın en büyük ideali “milletini esaretten kur­tarmak ve İslâmiyet'i yaymaktır" Bu uğurda birçok savaşlar yapar.
Manas, Kanıkey ile evlenir. Bu evlilikten Semetey doğar. Bir müddet son­ra Manas hile ile zehirlenerek öldürülür, fakat Allah onu İslâm’ı yayması için tekrar diriltir. Manas mücadelesine kaldığı yerden devam eder. Bir savaşta şehit düşer. Oğlu Semetey babasının mücadelesini devralır ve Kırgızları zafer­den zafere koşturur. Kırgız Türkleri sonunda rahat bir hayat sürerler.
Kalmuk Hanın oğlu Almanbet tahta çıkar. Töre gereği halk Almanbet'in önünde insan kurban etmeye kalkar. Bu töreden nefret eden Almanbet Kıpçak hanına sığınarak İslâmiyet'i kabul eder.
Manas, Almanbet'in kendisine doğru geldiğini rüyasında görür ve bu rü­yasını tefsir ettirmek üzere atına binerek babasının yanına gider.
Sırtı yüksek boynu alçak Bu büyük yürü kulaya Bol yeleli ince ata Bu nam salmış Ak kulaya Hiçbir attan geri kalmayan Altına yuvarlak nal koydurmayan İşte Manas bu kulaya bindi Çinli ustaların vaktiyle Zahmetler ile yaptığı Rus ustaların ise Düşüne düşüne yaptığı Kalmuk ustalarının da
Turku söyleyerek yaptığı içine süngü batmayan
Tüfek saçması geçmeyen
Ak zırhının üst kısmı İşte bu zırhı giyindi
Kömür yetişmediğinden
Sık orman kullandıkları
Katmağa su yetmediğinden
Pasat çayı kullanıldı Törpüler iyi olmadığından
Otuz törpü kullanıldı Kış vaktine kalınca
Kazı ile bumbarı Anınla gelip böldüğü Yaz vaktin kalınca
Kök çimene yaydığı Çok kuvvetli dursun diye İnsanın kanından
Su katılmış olanlar Sivrisinek hortumu ile
Manas gördüğü rüyayı  şöyle anlatır:
Ak kulaya binmiştim ben Uykuda rüya görürken ben Köpeği yediriyordum ben Bir elimde bir şahin Bir sefere çıkmıştım!
Elimde bir şahin vardı.
Ben şahini uçurunca
Birçok kanatlı hayvanlar Ayağıma kapandı öldü.
Bu ne demek olsa gerek.
Ak köpek arkamda idi,
Köpeği salıverince Dört ayaklı canavarlar Ayağıma kapandı, öldü Bu ne demek olsa gerek Acı Bey rüyayı şöyle tabir eder Aladağı aşmam Töröm İli suyunu geçmem Töröm 
Hikmet diyip söz söyleyeyim Doğru sözler söyleyeyim Ak köpeğini yedişin Ak doğanını tutuşun Bu sefere çıkışın Elindeki ak doğan Ak doğanı uçurman Birçok kanatlı hayvanın Ayağına kapanıp ölüşü Atası ile atan denk Duası ile duan denk birisi Er Hanın aziz oğlu Gelip sende kalacak Arkandaki ak tazıyı Salıverdiğin zaman sen Dört ayaklı canavarların Ayağına kapanıp ölüşü!
Baban il babası denk Duan ile duası denk birisi Ey hanın aziz oğlu Gelip sende kalacak!
Rüyanı doğru yordumsa Hacı Beyi yanına al Rüyanı yanlış yordumsa Hacı Beyin başını al Hacı Bey keskin sözü ile Rüyanı iyi bildi mi?
Manas, Alman Bey'in alacağı duruma göre, dost olmak veya savaşmak ü- zere, hazırlıklı gider. Bu münasebetle sürüsünden en iyi atlan seçtirir:
Gölde pek çok at duruyor,
Bu at sürüsü içinde
Babasının duası
İyi niyetle yaratıldı
Tayı ile tohumu
Kambar boz aygır sürüsünden
İkisini alıp geliniz.
Babam Yakup Beyin On iki kulaç ipile Atları bağlatıp getirin Ay biçimi nalı varsa Götürüp birini salıverin Öbürünü alıp getiriniz.Altmış kula öldürerek Yem verdiğimiz Tay-burulu Bu Tay-burulu beraber götür Kaburgası iğri büğrü kara dağ var Gidin, kan oraya çadırın dikmiş mi, biliniz İçerisi iğri büğrü kaynak var Oraya halkı konmuşsa tutunuz,
Yağız atımı alalım Tavşan yanaklı, törpü dişli,
Gök alacayı alalım.
Koşarken topraklar saçan,
Kadife saçları olan Koyonbosu da alalım,
Kalkamanın yağız atını Halkın elinden alalım Tokomonun doru atını Halkın elinden alalım Ön ayak bozulmasın diye Al bezden yular takın Sırtı yara olmasın diye Kaplan postu yaptırdık.
Bu sarı alacayı alalım İyi sözler söylenirse Cenge hacet kalmaz hiç,
Fena sözler söylenirse Hemen savaşa başlarız
Alman Bet, Manas ile dost olur. Bu sefer ikisi Kökçö'ye hücum ederler. İki müthiş kahramanın kendisini öldüreceğinden korkan Kökçö, Manas'la anlaş­mak için, at sürülerini paylaşmayı teklif eder.
Aldığın at altı sürüdür Dur, onları paylaşalım İkimiz yarı alalım Yedi at aldın sen Dur onları paylaşalım İkimiz yarı alalım Doksan doru yürük var Onların hepsini sen al Altmış yürük daha vardır Ak sakallı baban alsın Yetmiş ala yürük daha var Bunlar da senin olsunlar Onu da hep senin olsunFakat Manas, tıpkı Oğuz Kağan gibi, dünyaya tek başına hakim olmak ih- tirasındadır. Kökçö’ye şöyle cevap verir:
İkimizden biri yaşayıp Öbürü şimdi ölmeli Ben senin fikrinde değilim,
Barışmağı düşünemem Malı paylaşmak istemem.
Bunun üzerine Kökçö kızarak şöyle der:
Sana bir şey vermem Kuvvetliysen hepsini al Alamazsan köpek gibi geber kal.
Mal için ölen köpek Manas,
Mal için ikimiz de geberelim On iki kurşun dayanır Ateşler saçan tüfengimi Al eline ben vereyim İki avuç kurşun al koy Bir ölçü de saçma koy Ak göğsümü bir el kadar Açıp sana hazırlayım Tüfengin ile çek de vur Vurup öldürebilirsen Sürülerimi al götür Fakat beni öldüremezsen Bu hakarete katlanmam
Manas karşı koymaya mukabele eder:
Senden artık korkum yoktur.
Vuruşalım, vuruşalım.
Tüfek atışalım, atışalım.
Güreşelim, güreşelim.
Ölene kadar boğuşalım.
Tüfeng ile vuracağım.
Kılınç ile vuracağım.
Ve iki kahraman kapışırlar: Bir yerde Manas şöyle der:
Ak kulanın ağzını yararım Baca deliğinin kapağını Mızrağımla delerim Kapının üst tarafını Kılıcımla keserim ben.Taştan yapılmış burcu ben Topraklara sererim hep.
Kumdan yapılmış buru ben Uçuruma çeviririm Başı sorguçtu kızları Ganimet alırım ben Bileklerinden tutarım Atımın ardına alırım.
                                                                                    
         

Hiç yorum yok:

Blogger tarafından desteklenmektedir.