Reklam Alanı

Turgut Uyar’dan Hasan Hüseyin’e ‘’Bir Şaire Mektup’’

   
   Sayın bay,
     Zaman zaman bana gönderdiğiniz şiirleriniz hakkındaki düşüncelerimi söylüyorum. Başka bazı ozanlara da yararlı olur düşüncesiyle bu özel olması gereken mektubu yayınlayacağız. Bağışlayın.

     Adlarını, bildirdiğiniz şiirleri yaktım. Bir ozanın, genel olarak bir sanatçının, bu gücü göstermesi övülecek bir şeydir. Ama ayrıca söyleyeyim, siz bildirmemiş olsaydınız bile, yakılmasını istediğimiz bu şiirlerden çoğunun, belki hepsinin zaten yakılması gerektiğini düşünüyordum. Sizin hesabınıza elbet. Bu ayıklamayı yapmanız, sizin hesabınıza bizi sevindirdi. Üstelik sizinle ilişkilerimizi de güç bir durumdan kurtardı. Kendinize karşı bu uyanık, bu titiz durumunu iyi bir şey.


     Şiir anlayışınız da, katılamayacağımız, hoş göremeyeceğimiz birçok şeyler var elbet. Kendininkinden başka bir anlayışa uymasını, tıpı tıpına uymasını, hiçbir ozandan isteyemeyiz elbet. Burada demek istediğim anlayışınızın, çok belirli genel bir ölçülere, günlük şair ortamına aykırı, -üstelik bu aykırılık kişisel de değil- yönlerinden katılmıyorum.

Artık doğrudan doğruya şiirinizin üzerinde konuşabiliriz, sanıyorum.
1-      Git gide daha iyi bir şiire varacağınızı sanıyorum.
2-      Bugüne değin başınızdan geçenleri , çektiğiniz bütün sıkıntıları  karşılaştığınız üzücü olayları biliyor, bütün bunların şiirinize yansımasını, geçişmesini  çok olağan buluyorum. Hatta bundan vazgeçmeniz gerçeklere, duruma aykırı olacağını bile düşünüyorum. Şiiriniz bütün bu yaşanmışlarla kurmakta devam etmelisiniz de diyebilirim.
3-      Bununla birlikte, bu maceranızı, şiirlerinizde, eski deyimiyle istismar ettiğinizi de düşünmüyor değilim. Sizi şiire iteleyen, şiir duygusu değil de, bütün bu geçmişiniz sanki. Bunu da anlıyorum, bunu da olağan buluyorum. Ama bir yerden sonra, şiire, sadece şiire dönmek zorundasınız.
4-      Ozanlarımızın çoğunda daha çok kötülerinde elbet, görülen ve şiirimiz için, genel olarak şiir için çok zararlı saydığım bir ‘’hassasiyetiniz’’ var. Bilerek ‘’duyarlık’’ demiyorum. Bu tam olarak o şairane hassasiyettir de ondan. Bu hassasiyet, bir yerden sonra, sizi çok etkilemiş olan aşağıda ayrıca anacağım bir ozanda da çokça görüldüğü gibi, sulu, gözü yaşlı, berbat bir romantizme dönüveriyor. Acıtmayan, hatta ilgilendirmeyen sırılsıklam bir sentimentalism’e. Ancak dinsel kıssalarda, halk hikayelerinde rastlanan bir duygu sömürgeciliğine. Geçiridiğiniz macerayı özel, bir kendi başınızdan geçmiş sanıyor ve bunu sonuna kadar kullanmak istiyorsunuz.
5-      Bu, size, bu kadar kırgın, bu kadar yıkılmış olmak hakkını vermemeli.  Çünkü değil dünyada, yalnız ülkemizde, sizin kadar sıkıştırılmış, üzülmüş nice ozan var, sanatçı var. Sanıyorum ki iyi bir ozan bunları bir çağın olağan bir davranışı, beklenebilir bir davranışı sayardı. Bununla, bunlarla boğuşturdu ama, oturup dövünmezdi herhalde. Hayatınızı, günlük yaşamınızı bilmiyorum ve bu ‘’aşıkane’’ hassasiyetin, günlük  yaşamınıza da sinmiş olmasından endişe duyuyorum.
6-      Bütün bu söylediklerimden, yaşadıklarınızı toptan önemsiz bulduğum, umursamadığım sanılmasın. Tersine çok çok önemsiyorum bunu, ama ölçüsünün kaçırılmaması gerektiğini de düşünüyorum. Melankoliye vardırmayın bu işi.
7-      Şiirle yaşama arasındaki ilişkiye verdiğim büyük yere inanın.  Ama bunu, yaşamayı, yaşanmışı kötüye kullanmak anlamında yorumlayın.
8-      Yaşamının şiire karışmasını, daha çok ‘’geçmişi yaşamak’’ olarak değil, günlük yaşamanın şiire karışması, bir yaşama sorununa karşılık bulması, yahut bulamaması ve günü gününe yaşamadan çıktığı halde, bu bir şeyleri halletme kaygısı yüzünden daha çok ileriye  yönelmiş bir davranış olarak anlıyorum.
9-      Bizim günümüze kadar varan şiirimizin enezliği, sıskalığı, ozanın kendini phenomene bellemesidir. Bana kalırsa ozan, bir takım özel durumları olan değil, şiiri seven, şiiri uğraş edinen bir insandır. Belki belki biraz özel bir yaradılışı vardır o kadar. İşte bir takım olaylar bu arada sizin başınızdan geçenler yahut başka türlüleri, bu özel yaradılışı ortaya çıkarana kadar önemli olabilirler. Ondan  sonra şiire katılmaktaki, daha doğrusu şiiri yönetmedeki payları biter. Aslında bütün insanlar, en ilkel olanları bile, bir takım zorluklar, tedirginlikler duyarlar. İşte ozan, demin söylediğim o özel yaradılışları ve sizin de bileceğiniz gibi daha çok ekini, dikkati ve şiir sevgisiyle bunları söyleyebilen, değerlendirebilen, yahut karşı durabilen insandır. Yaşamasının ne olursa olsun öbür insanlarınkinden pek ayrımı yoktur.  Nasıl ki ozan olabilmek için, büyük aşık büyük maceracı, büyük yıkılmış olmak yetmez. Başka bir takım yeteneklere, başka bir takım ölçülere ihtiyaç vardır. Bunları da ancak, çalışma, şiire göre hazırlanma verebilir, bir yaşamanın öbürlerine pek benzememesi büyük bir şans değildir ozan için. Sabah işine giden, akşama evine dönen bir adamdan bir Mallerme çıkıverir.
10-   Şiirinizde büyük ölçüde bir Atilla İlhan etkisi var. Hatta bu etki bir hava hali almış çoğunda. Atilla İlhan bile kendine rağmen, o ağlamaklı, tumturaklı havayı bir çıkışa götürememiş o  komitacı  vocabulaire’ı, o traqique üslup onu bile kurtaramamıştır. Kapılmayın, yalnız ona değil hiçbir ozana bu kadar kapılmayın.

     Toplayalım bir kere dediklerimi: Yaşamasının ozana ekledikleri, hatta bir ozanın yaşaması dışında hiçbir şeyler yazamayacağını biliyorum. Ama bu yaşamanın bazı hallerde, ondan bir şeyler eksilttiğini, bir yaşamanın, bir kişiyi ozan etmeye yetmeyeceğini de düşünüyorum. Siz de bilirsiniz elbet. Bunun için  yazdığınız her yazının, her şiirin hemen sağlam ‘’bir şiir olduğuna inanıvermeyin. İşte örneğin 22 tane şiirinin yakılmasını isteyen bir ozan, bize ‘’kimsin?’’ adlı bir şiiri yollamamalıydı. Yakmakta devam edin şiirlerinizi.

         Kırılmadığınızı, kırılmayacağınızı umuyorum.
     Bütün bunların dışında, sizin bugün şiirini yazdığınız sıkıntılar, boğuntular, şiirimize sizinle girmiş, sıkıntılar, boğuntular da değildir. Yani bunlar, birer gerçeklik, birer olay olarak da canlılığını yitirmiştir. Şiirimiz daha başka sıkıntılara yönelmiştir. Daha dikkatli olmalısınız.

Saygılarla.


A.TURGUT
Blogger tarafından desteklenmektedir.