Reklam Alanı

Edebi ve Felsefi Bir Ürün olarak ‘’Bulantı’’



      Sartre’ın bütün felsefi düşüncelerini, hayattan örneklerle dile getirdiği ilk ve en önemli romanıdır Bulantı. Bulantı’nın önemi bir roman olmasına rağmen,  her sayfasında felsefi bir bilinç taşımasıdır. Ve hiçbir zaman felsefi düşünüşten ayrılmamasıdır. Aynı zamanda Fransız romanı tarihinde, türünün gelenekselle ilişkilerinin koparıldığı ilk yapıt olması nedeniyle de önemli  bir yere sahiptir. 

     Roman, Kuzey Afrika, Orta Avrupa ve Uzak doğuda yolculuklar yaptıktan sonra, Marki de Rollebon hakkındaki tarihsel incelemelerini bitirmek üzere Bouville’e yerleşen Antonie Roquentin’in nesnelerle olan ilişkisindeki değişimi fark etmesi ve bunun neticesinde hissettiği bulantı duygusunu anlamlandırma gayretini konu alır. Değişimin neden olduğu bu duygu, yerini adım adım varoluşun gizlerine bırakır. Her ne kadar Roquentin’in tecrübeleri ve hissettiği bulantı duygusu, metafizik bir özellik barındırsa da roman, metafizik bir imgeden daha çok

bu metafizik imgeden faydalanan felsefi bir çözümlemedir. Roquentin her şeyden önce çözümleyici bir karekterdir. Çevresindeki nesnelere olan bakışındaki değişimi, kendi benliğini, dünyanın varoluşunun saçmalığını çözümlemeye yönelik bir çabadır. Roman, Roquentin’in bulantı duymasına ve dünyanın saçmalığını fark etmesine nende olan fazladanlık, zaman, insanın kendine yabancılaşması, hiçlik ve ölüm gibi temaları ele alır.

         Bulantı romanı, soğukkanlı ve yalın bir anlatımıyla dikkat çeker.  Bu anlatım ilk olarak insanın durumunu açık bir şekilde ortaya sermeyi amaçlar. Bulantı her ne kadar Sartre’ın felsefi fikirlerini içerisinde barındırsa da, yine de onu tezli bir roman olarak kabul etmek tartışılmaya açık bir durumdur. Sartre Bulantı’da  öne sürdüğü felsefi tezleri kanıtlamaktansa  göstermeyi tercih eder.  Yani düşünsel bir tezi doğrulamak gayesiyle değil, yaşanmış bir tecrübeyi anlatmak gayesiyle kaleme alınmıştır. Roquentin, saçma dünyada yaşayan insanlardan sadece bir tanesidir. Romanın okuyucuyu biraz da olsa rahatsız etmesinin sebebi budur.  Sartre’ın bize gösterdiği  bu yaşantı, zorunluluğun ve mutlak gerçekliğin olmadığı bu saçma dünyada yaşayan Roquentin gibi birçok insanın yaşantısıdır.  Romanı okuyanlara aynı Roquentin gibi bir yaşantılarında bir mecburiyet olmasını  ve kendi yaşamlarının da bir sanat eserinin yerleşik biçimi  taşımasını arzu ederler.


       Bulantı romanı, kişinin toplumda önemsizleşmesi ve bireysel insanın gün geçtikçe yok olması sonucu ortaya çıkan farklılıkların yer aldığı bir romandır. Bu nedenle, romanın kahramanlarının en belirgin özellikleri yalnızlık ve parçalanmışlıktır. Bunlar bireyin deneyimlerinden çok genel bir insanlık durumunu ifade eder.  Roquentin, iki savaş arası bir zamanda yaşamış, sanayileşmenin yaratıp şekil verdiği, dış dünyayla sağlıklı ilişkiler kuramayan kişilerden sadece bir tanesidir.  Çünkü Sartre da, bu içli umutsuzluğu, gerileme dönemindeki burjuva toplumunun yalnız kalan bireyin dramını anlatır. Roquentin diğer insanlar kadar Sartre’ı da temsil etmektedir. Sartre, romanında kendi yaşamından örnekler vermiştir. Sartre, eserinin kendi hayatıyla ilgisini şu cümlelerle dile getirir. ‘’ Roquentin idim, hiç
acımadan onda kendi yaşamımın dolaplarını ortaya koyuyordum; ama aynızamanda seçilmiş kişi, cehennem yıllarının yazarı, kendi öz hücre kansuyum üzerine
çevrilmiş cam ve çelikten yapılmış fotomikroskop, yani ‘ben’ idim’’


         Iris Murdoch’a göre bu eser, yalnız metafizik bir konuyu kısaca açıklayan bir yazı olmanın ötesinde çeşitli yanları kendisinde barındıran bir eserdir. Metafizik bir kaygıyı dile getirip, bunu çağdaş kavramlar yolu ile çözümlemekle birlikte düşüncenin fenomenolojisi üstüne yazılmış ve bilgi sorununu konu alan  bir denemedir. Romanı ilgi çekici kılan ise Sartre’ın kullandığı güçlü tasvir ve imgelerdir.  Bulantı duygusu üzerine yaptığı uzun tasvirler bazen şiirsel bir özellik  kazanırken bazen bizi gerçekle yüzleştiren rahatsız edici bir özelliğe
bürünür. Sartre aynı anda, bir fenomenoloğun ve bir şairin nesnelere olan bakışının özelliklerini taşımaktadır.
Blogger tarafından desteklenmektedir.